گلخانه

پنبه (cotton) دارای چند گونه زراعی می باشد که بنظر می رسد ، منشأ اولیه آنها آفریقای استوایی می باشد . ظاهرا دو گونه دیپلوئید (26=n2 ) گوسیپیوم آربوریوم (Gossypium arboretum) و گوسیپیوم هرباسیوم (G.herbaceum) در اتیوپی و مناطق عرب نشین از G. herbaceeum  race  africanum  بوجود آمده اند.

دو گونه زراعی پنبه دنیای جدید شامل گوسیپیوم هیرسوتوم (G. hirsutum) ، که بنام پنبه آپلند (upland cotton) شناخته می شود ، و گوسیپیوم باربادنز(G. barbadense )   که بنام پنبه پی ما (Pima  cotton ) شناخته می شود .

در حال حاضر قسمت اعظم ( حدود90درصد ) سطح زیر کشت پنبه در جهان به پنبه آپلند تعلق دارد. و کشورهای چین ، امریکا ،هند، پاکستان و ازبکستان مهمترین تولید کنندگان پنبه در جهان بشمار می روند.

در استان گلستان ، خراسان ، فارس و اردبیل مهمترین تولید کننده پنبه آبی و استانهای گلستان ، مازندران و خراسان مهمترین تولید کنندگان پنبه دیم در ایران بشمار می روند .

الیاف پنبه ، به عنوان یک فیبر سلولزی طبیعی، دارای خصوصیاتی انحصاری می باشد و هیچ فیبر مصنوعی دیگری تمامی این خصوصیات را بطور کامل یکجا ندارد . نرمی و لطافت ، توان جذب بالا و انتقال رطوبت و عرق بدن ،قابلیت انعطاف ، دوام ، استحکام ، مقاومت در مقابل فساد شیمیایی ، قابلیت شستشو با آب معمولی و نیز خشک شویی، رنگ گیری و چاپ پذیری ، قابلیت تا کردن و سهولت خیاطی از مهمترین خصوصیات پارچه های حاصل از الیاف پنبه می باشد.

 خصوصیات گیاهی :

 پنبه گیاهی است طبیعتا چند ساله از جنس گوسیپیوم و تیره پنیرک ( Malvaceae) که بصورت گیاهی یک ساله مورد زراعت قرار می گیرد . طول دوره رشد گیاه در شرایط زراعی ، بسته به رقم و شرایط محیطی از 130 تا 200 روز متغیر است .

ریشه :

پنبه دارای ریشه مستقیم و طویلی است که در اوایل دوره رشد با سرعت به درون خاک عمقی نفوذ می کند . در صورت نفوذپذیری خاک ، ریشه پنبه می تواند تا قبل از سبز شدن تا عمق 15 تا 20 سانتی متری در خاک نفوذ کند و هنگامی که ارتفاع بوته به حدود 30 سانتی متر می رسد ، تا عمق بیش از 60 سانتی متر در خاک نفوذ داشته باشد . این نکته باید در مدیریت آبیاری پنبه مورد توجه قرار گیرد . پتانسیل نفوذ ریشه در خاکهای گرم و نفوذ پذیر و تحت شرایط کشت آبی به 2 متر و در شرایط دیم تا 3 متر می رسد، هر چند عمق توسعه ریشه تا 6 متر نیز گزارش شده است . همراه با افزایش عمق توسعه ریشه ، از قطر ریشه به سرعت کاسته شده و ریشه منشعب می گردد.

ساقه :

ساقه اصلی غالبافاقد گل است . ساقه تا حدود 1 ماه پس از سبز شدن شامل 4تا5 میانگره و بدون انشعاب است . بافت ساقه چوبی شده اما سخت نیست . در هر گره ساقه اصلی و در زاویه داخلی هر برگ یک جوانه وجود دارد که می تواند بصورت شاخه رویشی یا شاخه زایشی رشد نماید .غالبا جوانه های رویشی واقع در روی گره های پائینی گیاه 3تا5 فعال شده و تولید شاخه های رویشی می کنند  و شاخه های زایشی روی گره های بالاتر بوجود می آیند . مکان تشکیل اولین شاخه در روی ساقه اصلی به گونه ، رقم ، تراکم  بوته ، مقدار نیتروژن و رطوبت خاک ، آسیب به مریستم انتهایی ساقه و یا خسارتهای دیگر بستگی دارد .شاخه زایشی واقع در ناحیه میانی بیشترین تعدادگل را داشته و بالاترین سهم را در تشکیل عملکرد بوته دارند . هیچ شاخه رویشی در بالای اولین شاخه زایشی تشکیل نمی گردد و هر چه مکان اولین شاخه زایشی به پایین بوته نزدیک تر باشد ، نسبت شاخه های زایشی به رویشی بیشتری وجوددارد و گیاه زودرس تر می باشد . در ارقام دیررس اولین شاخه زایشی در گره های بالاتر تشکیل می شود ، پس عملکرد بوته پایین است . تفاوت دیگری بین شاخه های زایشی و رویشی در زاویه آنها نسبت به ساقه اصلی می باشد . شاخه های زایشی کم و بیش عمودی رشد می کنند ، در حالی که شاخه های زایشی عموما بطور افقی رشد می نمایند .

برگ:

برگ حقیقی پنبه به عرض 10 تا15 سانتی متر ، نازک ، با رنگ سبز روشن تا تیره و با آرایش مارپیچی روی ساقه اصلی و شاخه های رویشی قرار گرفته اند . آرایش برگ ها در روی شاخه های زایشی به صورت متناوب است . برگهای شاخه های زایشی سهم بیشتری در تشکیل شاخص سطح برگ پنبه در مقایسه با ساقه اصلی دارند .

 نکته : عمق شکاف بین پنجه های برگ به مکان برگ روی ساقه ، رقم و گونه پنبه بستگی دارد.

کرک روی برگ ها اگر چند سلولی باشند و زیاد اجازه تغذیه حشرات مکنده را نمی دهد و موجب مقاومت گیاه در مقابل حشرات مکنده می شود . از سوی دیگر کرک ها ممکن است وارد محصول شده و موجب کثیفی الیاف گردند .

غدد ترشحی در روی برگها ویا قسمت های هوایی بوته دارای کیسه داخلی که مملو از مایع قهوه ای تیره ای حاوی روغن ها ، رزین ها و گسیپول می باشد .    

گسیپول ، پلی فنولی سمی برای انسان و موجودات تک معده ای می باشد . ریشه فاقد غدد ترشح گوسیپول است ، بنظر می رسد گوسیپول در کاهش حمله حشرات نقش داشته باشد . از سوی دیگر ، غدد ترشح شهد در سمت زیرین برگ و روی رگبرگ اصلی مشاهده می شوند که در جلب حشرات نقش دارند .

گلها :

توسط دمگل به شاخه زایشی متصل می باشد . هر گل توسط سه تا چهار براکته فراکاسبرگی بزرگ که در ناحیه قاعده بهم جوش خورده اند احاطه شده است . این براکته ها حفاظت جوانه گل را بر عهده دارند . ارقامی که در آنها براکته های فراکاسبرگی ریزش می یابند مطلوبترند ، زیرا محصول تمیزتری توسط دستگاه پنبه چین برداشت می شود

میوه:

میوه یا غوزه پنبه نوعی کپسول است که کروی یا تخم مرغی شکل می باشد. اندازه غوزه از خصوصیات رقم است . عملکرد وش همبستگی بیشتری با تعداد غوزه نسبت به اندازه غوزه دارد . ارقامی که دارای تعداد زیادی غوزه کوچک هستند بهتر از ارقامی که دارای تعداد کمی غوزه بزرگ می باشند چون ثبات عملکرد بیشتری دارند .

غوزه حدود 3 تا 4 هفته بعد از باز شدن گل به مرحله رسیدگی فیزیولوژی می رسد و حدود 6 تا 8 هفته بعد از باز شدن گل ، خشک شده و آماده برداشت می گردد .

وش :

برچه های خشک ، کم و بیش باز شده و وش را که شامل دانه ها همراه با الیاف و کرک ها می باشد ، آشکار می سازند.

دانه پنبه:

دانه پنبه تخم مرغی شکل بوده و وزن هزار دانه پنبه 90 تا 160 گرم است . قدرت حیاتی بذر تولیدی به دمای هوا طی دوران رسیدگی بذربستگی دارد . بذرها ئی که در شبهای خنک می رسند ، کیفیت رشدی کمتری دارد .

لپه:

لپه ها تقریبا تمامی فضای داخلی دانه را پر می کنند . لپه ها از روغن و پروتئین غنی می باشند . همچنین لپه ها حاوی مقدار قابل توجهی گوسیپول هستند . بسیاری از سلولهای لپه دارای نوعی رزین می باشند.

سلول های فیبری :

در سطح خارجی تخمک ، رشته هائی از سلولهای فیبر دیده می شود که از تغیر شکل و رشد سلولهای بشره تخمک حاصل گردیده اند . این سلولها به گروه تقسیم می شوند : گروه اول ، سلولهای فیبری طویلی به رنگ سفید تا کرمی کم رنگ می باشد که الیاف گفته می شود . گروه دوم ، سلولهای فیبری کوتاه به رنگ خاکستری ، سبز و یا قهوه ای می باشد که کرک نامیده می شوند . کرکها ممکن است در تمامی سطح پوسته و یا فقط در ناف مشاهده گردند . آنچه که بعد از جدا کردن الیاف روی پنبه دانه باقی می ماند ، مجموعه ای از قاعده الیاف و کرکها است . سلولهای فیبری از همان ابتدای تشکیل دانه شروع به رشد می کنند . رشد سلولهای فیبری بیشتردرشب اتفاق می افتد . حدود 94% ازوزن فیبرخشک راسلولز و بقیه را مواد آلی دیگرتشکیل می دهد.

کیل :

الیاف پنبه دارای مقدار ناچیزی مواد معدنی می باشد .الیاف حدود 30 تا بیش از 45 درصد وزنی کل وش را تشکیل می دهند . این درصد را ( کیل ) وش گویند . 

نکته : دانه بدون الیاف شامل 5 تا 10 درصد کرک ، 25 تا 35 درصد پوسته و 60 تا 70 درصد مغز است ، مغز دانه دارای 20 تا 30 درصد پروتئین و 25 تا 30 درصد روغن می باشد .

مراحل نمو:

پنبه گیاهی است رشد نا محدود و بطور همزمان تولید اندامهای رویشی و زایشی می نماید . همچنین در روی یک بوته ، جوانه گل و غوزه های رسیده بطور همزمان قابل مشاهده می باشند . که باعث اشکال در امر مدیریتی عدم تعادل رشد رویشی با زایشی شده و یا موجب ریزش جوانه گل و یا میوه گردیده است .

مرحله سبز شدن

زمانی است که لپه ها در 50 درصد نقاط کاشته شده سراز خاک بیرون آورده و به حالت عمودی نسبت به زمین قرار گرفته است این دوره بین 5 تا 15 روز طول می کشد و تکمیل سبز شدن هر بوته با باز شدن لپه ها مشخص می شود .

مرحله رشد زایشی

زمانی است که اولین شاخه زایشی در 50 درصد بوته های مزرعه و در زاویه داخلی بک برگ حقیقی روی ساقه اصلی مشاهده شود . شاخه هی زایشی قبل از ساقه های رویشی رشد می کنند .رشد آنهاظاهر زیگزاگ و وجود یک جوانه گل به حالت متقابل با یک برگ در هر گره مشخص شده است . هر شاخه زایشی تولید چندین جوانه گل می کند . پس قسمت اعظم غوزه های قابل برداشت روی اولین و دومین گره هر شاخه زایشی واقع شده است .

در تراکم بالا :حدود 90 درصد از غوزه ها ی قابل برداشت روی اولین گره شاخه های زایشی قرار دارند . با تداوم رشد گیاه و ارتفاع گرفتن آن ، برگها ی پائین تر از گره حامل اولین شاخه زایشی شروع به ریزش می کنند و ساقه های رویشی از گره ها پائین شروع به رشد می کنند هیچ ساقه رویشی در بالای اولین شاخه زایشی تشکیل نمی شود .

در تراکم کم :گره های بیشتری از شاخه های زایشی تولید غوزه قابل برداشت می کنند.

مرحله جوانه گل

با ظهور اولین جوانه گل روی شاخه زایشی در 50 درصد بوته های مزرعه مشخص می گردد. گلدهی یک مزرعه 7 تا12 هفته به طول می انجامد ، 3 الی4 هفته بعد ازشروع گلدهی بیشترین تعداد گل را داریم . وقتی رشد مریستم انتهایی ساقه اصلی متوقف شود گیاه مراحل پایانی دوران گلدهی را می گذراند .هر غوزه هنگامی رسیده که کاملا شکفته شده و دیواره تخمدان آن به زردی گراییده شده باشد،

پیکس :

 مواد کنترل کننده رشد است که از طریق بازداری طویل شدن سلول ها از افزایش ارتفاع بوته جلوگیری می کند . در نتیجه بوته ها کوتاهتر ومتراکم تر می گردد ، میانگره های ساقه های رویشی و زایشی کوتاهتر می شود  . انرژی گیاه بجای مصرف شدن درجهت رشد رویشی به مصرف رشد غوزه ها می رسد ، باعث تسریع رسیدگی محصول ، کنترل حشرات، نقصان پوسیدگی غوزه ها و در نتیجه افزایش عملکرد می گردد.

سازگاری:

پنبه گیاهی است گرما دوست . دمای پایه برای رشد یا صفر فیزیولوژیکی پنبه 13 تا 15 درجه است ، دمای 27تا 28 درجه ایده ال است ، دمای بیش از 35 درجه نامناسب است . دمای پائین باعث افزایش رشد رویشی و کاهش تعداد شاخه های زایشی می شود.

مقاومت پنبه به خشکی در اوائل دوره رشد که هنوز شاخص سطح برگ کم است ، زیادتر می باشد از سوی دیگر محدودیت رطوبت خاک در اوائل رشد می تواند در تحریک توسعه عمقی ریشه و افزایش مقاومت آ ن به خشکی موثر باشد.

مقاومت به خشکی مستلزم وجود خاک عمیق و مرطوب ، گرم و با ساختمان وتهویه مناسب باشد . پنبه محدودیت زیادی به بافت خاک ندارد ،PH  خاک 5 تا8 است وپنبه از گیاها ن مقاوم به خشکی محسوب می شود .

 گونه ها و ارقام

گونه گوسیپیوم هیرسوتوم: مهمترین پنبه زراعی است ، بصورت نیمه درخچه ای با برگهای بزرگ 3 تا 5 پنجه و غالبا کرک دار می باشند .

گونه گوسیپیوم هرباسیوم : نیمه درخچه تا درخچه ای می باشد، برگها عموما تخم مرغی و ساقه ها کرکدارند با الیاف سفید رنگ.

گونه گوسیپیوم آربوریوم : ساقه از کرکهای ریز و نرم پوشیده شده است ، و برگها 3 تا 7 پنجه دارند با الیاف سفید یا قهوه ای رنگ. 

رقم آپلند :  بطور وسیعی در سطح جهانی مورد تولید است .

رقم ورامین : بیشترین سطح زیر کشت پنبه کشور را به خود اختصاص داده است .

بقیه ارقام بلغار، اولتان ، ساحل

تناوب زراعی :

پنبه از گیاهان حساس به ساختمان خاک محسوب می شود به همین جهت به عنوان اولین یا دومین محصول وجینی در سیکل تناوبی پس از گیاهان بهبود دهنده ساختمان خاک مانند بقولات علوفه ای و یا پس از مصرف مقدار زیادی کود حیوانی قرار می گیرد، کاشت محصولات پائیزه بعد از برداشت پنبه در شرایط زراعت مکانیزه امکان پذیر نیست .

تناوب های مناسب پنبه بر حسب اقلیم

الف : نواحی با زمستان کمی سرد تا نیمه سرد و تابستان نیمه خشک

کشت یک محصول بهاره گرمادوست بعد از پنبه مناسب است .

ب:نواحی با زمستان ملایم و تابستان خشک

کاشت محصولات تابستانه گرمادوست بعد از برداشت پنبه مطلوب است .

ج: نواحی اقلیمی ساحل خزربا زمستان کمی سرد و باران تابستانه

کودهای شیمیایی :

تمامی کودهای فسفر ، پتاس و بر بصورت پیش کاشت مصرف می شوند، نیاز پنبه به نیتروژن در اوائل رشد زیاد نیست غالبا مصرف یک سوم آن بصورت پیش کاشت کفایت می کند .

جذب نیتروژن از اوائل تشکیل جوانه گل شروع به زیاد شدن می کند و در مرحله حداکثر گلدهی و طی دوران حداکثر رشد غوزهها به بیشترین مقدار خود می رسد ، بهتر است کود نیتروژن سرک رابا پیدایش اولین جوانه گل در مزرعه تا باز شدن اولین گل در مزرعه استفاده نمود .

تهیه بستر :

پنبه به عنوان گیاهی وجینی به تراکم خاک حساس است . وجود تراکم خاک موجب کاهش عمق نفوذ ، محدودیت گسترش ، افزایش انشعاب در بخش فوقانی ریشه اصلی ، انحراف مسیر و یا توقف رشد ریشه می گردد پس لازم است از زیر شکن برای باز کردن لایه متراکم استفاده کرد .

انجام شخم عمیق با گاو آهن برگردان دار در پائیز برای شروع تهیه بستر مناسب است ، پس از زدن دیسک سنگین خاک را باز نموده کلوخه ها را کاملا خرد کرده در صورتی که به تسطیح زمین نیاز باشد توسط ماله زراعی این عمل انجام می پذیرد ، عمل بعدی پاشیدن علف کشهای پیش کاشت و اختلاط کامل آنها با دیسک سبک می باشد . فاروی موجود در جلوی ردیف کار سبب تجمع کودهای پاشیده شده در ناحیه پشته می گردد .

تاریخ کاشت:

با اینکه دمای پایه رشد پنبه حدود 15 درجه می باشد ، اما در این دما سرعت جوانه زنی و سبز شدن بسیار کم بوده و احتمال خسارت بیماری فوزاریوم و نماتد بسیار زیاد است . در اثر کاشت در این زمان گیاهچه ضعیف می شود دمای مناسب خاک برای جوانه زنی و سبز شدن سریع بذر پنبه 21 درجه سانتی گراد است ،از آنجایی که دوره رشد پنبه طولانی است در اولین فرصت باید کاشت انجام شود تا گیاه به دمای پایین و بارندگی های پائیز برخورد ننماید . کاشت پنبه در شرایط دیم در دمای 18 درجه باید انجام شود تا آسیبی بر استقرار محصول وارد نشود و از رطوبت خاک و بارندگی ها بهاره حداکثر استفاده بعمل آید .تاخیر در کاشت سبب افزایش تمایل گیاه به رشد رویشی بیشتر و کاهش پتانسیل عملکرد می شود. کاشت بذر در خاک گاورو سبب بهبود استقرار گیاه از طریق تماس مطلوب بذر با خاک و گرم شدن سریع خاک می گردد . به همین جهت ، چنانچه خاک خشک است ، بهتر است آبیاری قبل ازکاشت بعمل آید.

کاشت پنبه در شرایط دیم نیز بهتر است با رسیدن میانگین دمای شبانه روزی هوا به حدود 18 درجه سانتی گرادانجام گیرد . تا آسیبی بر استقرار محصول وارد نشود ، از رطوبت خاک و بارندگی های حداکثر استفاده بعمل آید و برداشت محصول کمتر به هوای مرطوب و خنک پائیز برخوردنماید .

روش کاشت :

پس از حذف الیاف موجود روی پنبه دانه توسط تیغه اره دستگاه جین بقایائی از الیاف و کرکها روی پنبه دانه باقی می مانند که در عملیات کاشت و جوانه زنی پنبه به صورتهای مختلف ایجاد اختلال می کنند . کرکهای موجود روی پنبه دانه ها سبب بهم چسبیدن پنبه دانه ها شده و حرکت آنها رادر صندوق بذر ردیف کار غیر ممکن می سازند و ضدعفونی بذر را مشکل می کنند .بهم چسبیدن پنبه دانه ها در کاشت توسط کارگر نیز ایجاد مشکل می کند . از سوی دیگر ، هوا در بین کرکها قرار دارد و در نتیجه حرکت آب به طرف پوسته بذر بسیار کاهش می یابد . در بعضی از ارقام ، کرکهای تازه به دلیل داشتن واکس در سطح خارجی خود ، فاقد قدرت جذب آب هستند و علیرغم اینکه کرکها از سلولز تشکیل شده اند ، نمی توانند به جذب آب توسط بذر کمک نمایند . بنابراین حذف کرکها برای کاشت با ماشین ضرورت دارد . کشاورزان از خاک یا خاکستر برای چسبانیدن کرکها استفاده می کنند . در صنعت ممکن است از بخار اسید کلریدریک برای کرک زدائی استفاده نمایند . اما بخار اسید کلریدریک موجب خوردگی سیستم می شود و به محیط زیست آسیب وارد می سازد . ولی امروزه در صنعت بیشتر از اسید سولفوریک رقیق شده داغ استفاده بعمل می آورند . اسید سولفوریک حدود 18 نرمال با دمای حدود 90 درجه سانتی گراد طی مدت 20 تا 30 ثانیه بخوبی کرکها راهضم می نماید و به هیچ آسیبی نمی رساند . مانده اسید روی بذر را می توان توسط کربنات کلسیم خنثی نمود . کرک زدائی با اسید نه تنها سبب حذف تقریبا یکنواخت کرکها از روی بذر می شود ، بلکه باعث ضد عفونی بذز می گردد ، مقاومت مکانیکی پوسته در مقابل خروج ریشه چه راکاهش می دهد و نفوذ آب و هوا را به درون بذر تسهیل می سازد . مجموعه تغیرات فوق سبب افزایش سرعت جوانه زنی و سبز شدن بذر می گرند . بذر سالم پنبه می تواند تا حدود 11 سال قوه نامیه خود را حفظ نماید ، مشروط بر آنکه در شرایط مساعدی نگاه داری گردد و طی عملیات جداسازی الیاف آسیب ندیده باشد .

برای ضد عفونی بذر پنبه می توان از قارچکش هائی مانند ( پی سی ان بی ، تیرام ، کابوکسین ، کاپتان و بایتان ) به میزان 2تا3 در هزار فرمولاسیون تجاری از هر کدام استفاده کرد .

فاصله ردیفهای کاشت به روش و ماشین برداشت ، بافت و ساختمان خاک ، میزان وابستگی کنترل علفهای هرز به وجین مکانیزه و نیز مصرف علف کشها ی پیش رویشی و در نهایت رقم بستگی زیادی دارد .

 ماشین پنبه چین  (cotton phcker)

 وش را از غوزه های باز برداشت می کند برای استفاده از ماشین پنبه چین ، فاصله ردیفهای کاشت باید با فاصله برداشت کننده منطبق باشد .

ماشین غوزه چین (stripper)

غوزه ها را از روی بوته جدا می کنند . فاصله ردیفهای کاشت از فاصله واحدهای برداشت کننده تا حدی مستقل است .

در صورتی که کاشت به صورت جوی و پشته انجام می شود ، بافت و ساختمان خاک نقش مهمی در انتخاب فاصله ردیفهای کاشت پیدا می کنند . بسته به بافت وساختمان خاک و در صورتی که ماشین برداشت اجازه دهد ، فاصله ردیف 50 تا 75 سانتی متر می تواند بکار گرفته شود . در خاکهای نیمه سنگین تا سنگین ، که بالا آمدن ارتفاع آب در جویهای آبیاری با خطر سله بندی خاک در روی ردیفهای کاشت همراه است ، برای حفظ وضعیت نشتی بودن آبیاری ، حداقل فاصله ردیفهای کاشت باید 55 تا 60 سانتی متر باشد . چنانچه کاشت بصورت مسطح انجام می شود ، فاصله ردیف های کاشت می تواند تا 40 سانتی متر نقصان یابد ، بدون اینکه مشکلات زیادی در مدیریت پدیدار شود.

تراکم مناسب بوته سبب یکنواختی رسیدگی محصول ، کاهش رش رویشی ، نقصان ریزش گلها و افزایش عملکرد محصول و شاخص برداشت می شود .

تراکم زیاد بوته ، بخصوص بصورت فاصله کم بین بوته ها در روی ردیف کاشت ، سبب می شود که اولین شاخه زایشی در گره بالاتری تشکیل شود و تعداد غوزه های کمتری در روی هر شاخه زایشی بوجود آید .

توجه گردد که غوزه هایی که در قاعده هر شاخه زایش تشکیل می شوند ، شانس بیشتری برای تکمیل رسیدکی خود تا زمان برداشت دارند . پائینی تراکم بوته باعث عدم بهره وری از  کلیه عوامل محیطی ، کاهش عملکرد ، افزایش توسعه علف های هرز و پائینی مکان اولین غوزه می شود که برای برداشت با پنبه چین نا مناسب است . تراکم بوته بسیار بالاتر از حد نیز سبب افزایش ارتفاع بوته ، افزایش رشد رویشی ، تاخیر در گلدهی و رسیدگی ، افزایش سایه اندازی متقابل بوته ها و افزایش ریزش و سقط میوه می گردد .

زیادی عمق کاشت ووجود کلوخه های درشت نقش مهمی در پایینی درصد سبز پنبه دارد.

پنبه از گیاهان مقاوم به شوری محسوب می شود وبه طور وسیعی دراراضی شور ایران مورد کشت قرار می گیرد. اما شوری خاک باعث کاهش رشد وعملکرد محصول می شود. پنبه به شوری خاک در دوران سبز شدن حساسیت بیشتری دارد ، به خصوص اینکه درروش جوی وپشته ، شوری درناحیه استقرار بذر ورشد ریشه گیاهچه تجمع می یابد برای کاهش خسارت شوری باید آبیاری های اولیه سنگین باشد تا نمک به خوبی از ناحیه استقرار بذر به ناحیه وسط پشته انتقال یابد.

پنبه درشرایط دیم معمولا به صورت مسطح کاشته می شود وفاصله مناسب ردیفهای کاشت در شرایط دیم به فاکتورهایی مانند ماشین برداشت ، میزان وابستگی کنترل علفهای هرز به وجین مکانیزه ورقم مورد کاشت بستگی دارد. غالبا درصد سبز شدن در شرایط دیم بسته به روش کاشت ، کیفیت بذر ووضعیت رطوبتی خاک بین 50تا70متغیر است.

 توصیه های فنی لازم برای برداشت پنبه:

1-جلوگیری از برداشت محصول در هوای مرطوب و بارانی

2-جلوگیری از مخلوط شدن شاخ وبرگ خشکیده با وش پنبه

3- جلو گیری از مخلوط شدن غوزه های نارس

4ـ جمع آوری وش و انتقال آن در گونی های کنفی به جای گونی های

نایلونی

5ـ جلوگیری از مخلوط شدن الیاف مصنوعی به وش پنبه

 منابع:

صادق زاده حمایتی،سعید،درس نامه گیاهان صنعتی،1385،دانشگاه ازاد اردبیل

خدابنده، ناصر، زراعت گياهان صنعتي

  بهداد، ابراهيم، آفات گياهان زراعي ايران

 ناصري، فرشته، ترجمه، پنبه